1 Bibliografieën
en portals
Oudere literatuur is te vinden in:
W. Bonser, A Romano-British bibliography (55 BC-AD 449), Oxford 1964
(retrospectief tot eind 1959)
E.B. Graves, A bibliography of English history to 1485, Oxford 1975
(retrospectief tot eind 1969)
Zie ook de vele verwijzingen in RIB 1 (zie onder 2.1).
Archaeological bibliography for Great Britain and Ireland, en British
archaeological abstracts (beide uitgegeven door de Council for British Archaeology)
Een overzicht van 30 jaar onderzoek wordt geboden in:
M. Todd (ed), Research on Roman Britain 1960-1989, Londen 1989
Voor een lopende bibliografie en voor informatie heet van de naald moet men zich wenden tot:
L’Année Philologique
Britannia. A journal of Romano-British Studies
Journal of Roman Archaeology
Een index van websites die betrekking hebben op Romeins Britannia is te vinden bij:
Romarch
Zie ook de volgende sites voor bibliografische gegevens:
British Museum (aldaar ook een goede verzameling links)
Warwick University
Romanmap.com
Romanbritain.org (een particulier
initiatief met een bescheiden bibliografie en veel meer aardigs)
Een zoektocht over het web levert nog veel meer sites op, waaronder verscheidene met bibliografische (en andersoortige)
informatie op een meer locaal niveau.
terug naar de inhoudsopgave
2 Bronnenpublicaties
2.1 Inscripties
De inscripties van Britannia werden verzameld in:
E. Huebner, Inscriptiones Britanniae latinae, Berlijn 1873 (=
Corpus
Inscriptionum Latinarum (CIL) deel 7)
Met toevoegingen (Addimenta) in:
Ephemeris Epigraphica,
deel 3 en 4 (Huebner), en deel 7 en 9 (Haverfield)
L’Année épigraphique
(voor de periode 1913-1921)
Journal of Roman Studies (JRS)
(voor de periode 1921-1969)
Alle zogeheten ‘monumental inscriptions’ op steen, en een enkele op metaal,
bekend
vóór eind 1954 (maar geen christelijke teksten) zijn gepubliceerd in:
R.G. Collingwood & R.P. Wright, The Roman inscriptions of Britain (RIB),
deel 1, Londen 1965
RIB 1 heeft bij alle inscripties een afbeelding en een vertaling. In 1983 verscheen een uitvoerige index, en in 1995 een nieuwe
editie, voorzien van addenda en corrigenda (maar zonder de index uit 1983). Ondertussen bleef men voor inscripties op steen gevonden na
1954, en corrigenda en addenda bij teksten uit RIB 1, aangewezen op:
JRS (tot 1970)
Britannia (vanaf 1970)
Hetzelfde gold voor de inscripties op andere materialen dan steen tot het
verschijnen van RIB 2 (en geldt voor nieuwe vondsten). Dat tweede deel van
RIB, met de ‘niet-monumentale inscripties’, is verschenen als:
S.S. Frere, et al., The Roman inscriptions of Britain, deel 2,
fasc.1-8, Stroud 1990-1995
In 1995 verscheen een indexdeel op RIB 2. Corrigenda en addenda verschijnen in Britannia. RIB
3 is in voorbereiding.
Verder moet nog gewezen worden op twee belangrijke publicaties van zogenaamde vloektabletten (niet in RIB 2):
R.S.O. Tomlin, ‘The curse tablets’, in: B.W. Cunliffe (ed),
The temple of Sulis Minerva at Bath II: finds from the sacred spring (Oxford 1988) 4-277 (=
Tabellae Sulis)
R.S.O. Tomlin, ‘The inscribed lead tablets: an interim report’,
in: A. Woodward & Peter Leach, The Uley shrines. Excavation of a ritual complex on West Hill, Uley, Gloucestershire:
1977-9 (Londen 1993) 113-130
Hierbij een belangrijke recensie en een recent artikel:
J. Reynolds & T. Volk, ‘[Recensie van Tabellae Sulis]’, Britannia 21
(1990) 379-391
R.S.O. Tomlin, ‘Writing to the gods in Britain’, in: A.E. Cooley (ed),
Becoming Roman, writing Latin? Literacy and epigraphy in the Latin West (Portsmouth, RI 2002) 165-180
En van uitzonderlijk belang zijn de zogenaamde Vindolanda-teksten, een
militair archief op hout (ook niet in RIB 2):
A.K. Bowman & J.D. Thomas, The Vindolanda writing-tablets
(Tabulae Vindolandenses), deel 2, Londen 1994 (Dit Tabulae Vindolandenses II is een herpublicatie van
A.K. Bowman & J.D. Thomas, Vindolanda. The Latin writing-tablets, Londen 1983,
later omgedoopt tot Tabulae Vindolandenses I; Deel 2 omvat de vondsten uit de jaren 70, uitgebreid met de vondsten uit de periode
1985-1989, en vervangt dus deel 1. Deel 2 is ook beschikbaar on-line:
http://vindolanda.csad.ox.ac.uk/.
Vondsten uit de jaren 90 zijn gebundeld in:
A.K. Bowman & J.D. Thomas, The Vindolanda writing-tablets
(Tabulae Vindolandenses), deel 3, Londen 2003.
Voorpublicaties van nieuwe teksten uit Vindolanda zijn te vinden in Britannia, Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik
(ZPE) en in The Vindolanda Excavation Reports
Inmiddels zijn er vergelijkbare teksten van een andere vindplaats:
R.S.O. Tomlin, ‘Roman manuscripts from Carlisle: the ink written tablets’, Britannia 29 (1998) 31-84
Een selectie van de belangrijkste teksten (met vertalingen) is te vinden in:
A.K. Bowman, Life
and letters on the Roman frontier. Vindolanda and its people, Londen 1994
(een uitgave van het British Museum: zeer toegankelijk)
Een goede analyse
van de teksten in het licht van de geletterdheid:
A.K. Bowman, ‘The Roman
imperial army: letters and literacy on the northern frontier’, in: A.K. Bowman
& G. Woolf (edd), Literacy and power in the ancient world (Cambridge
1994) 109-125
NB: de teksten van RIB 1, Tabellae Sulis en Tabulae Vindolandenses
II, met aanvullingen uit JRS en Britannia zijn verzameld op een
CD-ROM, Berlijn/New York 1999 (Auxilia epigraphica deel 1).
En zie ook:
A Corpus of Writing-Tablets
from Roman Britain
en een site met de defixiones (zonder Bath):
Curse tablets from Roman Britain
Voor vroeg-christelijke inscripties:
E. Huebner, Inscriptiones Britanniae christianae, Berlijn 1876
R.A.S. Macalister, Corpus inscriptionum insularum celticarum (CIIC),
2 delen, Dublin 1945-1949
V.E. Nash-Williams, Early Christian monuments of Wales, Cardiff 1950
E. Okasha, Corpus of early Christian inscribed stones of South-west
Britain, Londen 1993
Zie verder de bibliografie betreffende de christelijke/Keltische epigrafie in F. Bérard et al., Guide
de l’épigraphiste. Bibliographie choisie des
épigraphies antiques et médiévales, Parijs 2001 (3de druk, 2de oplage met supplement; dat en volgende supplementen ook
beschikbaar op internet:
http://www.ens.fr/antiquite/guide-epigraphiste.html).
Vertaalde inscripties zijn te vinden in:
A.R. Burn, The Romans in Britain: an anthology of inscriptions, Oxford
1969²
M.C. Greenstock, Some inscriptions from Roman Britain, Londen 1969
(Lactor 4)
De twee voorgaande geven ook de oorspronkelijke tekst. Alleen vertalingen, ook van literaire teksten:
S. Ireland, Roman Britain. A source book, Londen 1986; 1996²
K. Brodersen, Das römische Britannien. Spuren seiner Geschichte,
Darmstadt 1998
Voor numismatisch materiaal, zie:
G. Askew, The coinage of Roman Britain, Seaby 1980²
terug naar de inhoudsopgave
2.2 Archeologisch materiaal
De vondsten werden en worden, net als in het geval van inscripties, bijgehouden in een vaste rubriek in JRS (van 1921 tot 1970) en Britannia (vanaf 1970). Samenvattende literatuur is veelal slechts per thema te vinden, in een menigte monografieën (zie onder). Een totaaloverzicht poogt te bieden:
R.G. Collingwood & I. Richmond, The archaeology of Roman Britain, Londen
1969Dit werk is verouderd, maar niet in alle opzichten vervangen. Men kan ondertussen terecht in bepaalde handboeken (zie met name Frere en Wacher, zie onder 3.3), en ook geschikt om als uitgangspunt te dienen is Jones & Mattingly, An atlas of Roman Britain (zie onder 3.2). Verder zijn er de volgende, samenvattende werken:
G. de la Bédoyère, The finds of Roman Britain, Londen 1989 G. de la Bédoyère, The buildings of Roman Britain, Londen
1991 P. Johnson (ed), Architecture in Roman Britain, York
1996Ook bestaan er enkele corpora per vondscategorie:
M.J. Green, A corpus of religious material from the civilian areas of Roman
Britain, Oxford 1976 (BAR BS 24) M.J. Green, A corpus of small cult objects from the military areas of Roman
Britain, Oxford 1978 (BAR BS 52) N. Davey & R. Ling, Wall-paintings in Roman Britain, Londen 1982 D.S. Neal, Roman mosaics in Britain, Londen 1981Verder is er het Corpus Signorum Imperii Romani (CSIR), een corpus met sculptuur uit het gehele rijk. Enkele van de verschenen delen handelen over regio’s van Britannia. Hier kunnen ook verzamelwerken over de ‘kunst’ in Britannia vermeld worden:
J.C.M. Toynbee, Art in Britain under the Romans, Oxford 1964 J.C.M. Toynbee, Art in Roman Britain, Londen 1962 J.J.T. Munby & M. Henig (edd), Roman life and art in Britain, Oxford
1977 (BAR BS 41) C. Lindgren, Classical art forms and Celtic mutations: figural art in
Roman Britain, Park Ridge NJ 1980 M. Henig, The Art of Roman Britain, Ann Arbor 1995Een overzicht van de monumenten te velde bieden onder meer:
J. Hawkes, A guide to the prehistoric and Roman monuments in England and
Wales, Londen 1951; 1973² T. Darvill, P. Stamper & J. Timby, England. An Oxford archaeological
guide to sites from earliest times to AD 1600, Oxford 2002 (er is een apart deel van de Oxford Archaeological Guides
voor Schotland, van de hand van A. en G. Ritchie; Wales moet nog verschijnen) R.J.A. Wilson, A guide to the Roman remains in Britain, Londen
1988³ D.E. Johnston, An illustrated history of Roman roads in Britain, Oxford
1977 P. Ottaway & M. Cyprien, A traveller’s guide to Roman Britain, Londen
1987 C.A. Snyder, Sub-Roman Britain (AD 400-600): a gazetteer of sites,
Oxford 1996 (BAR BS 247) M. Richards, Hadrian’s Wall, vol.1: the Wall walk, Milnthorpe 1993Voor luchtfoto’s:
S.S. Frere & J.K.S. St Joseph, Roman Britain from the air, Cambridge
1983Zie over het landschap ook:
K.R. Dark & P. Dark, The landscape of Roman Britain, Stroud 1997 J. Wacher, A portrait of Roman Britain, Londen 2000Een goede aanvulling op bovengenoemde studies vormen de volgende sociaal-historisch gerichte werken:
J. Liversidge, Britain in the Roman Empire, Londen 1968 J. Alcock, Life in Roman Britain, Londen 1996
terug naar de inhoudsopgave
2.3 Literaire bronnen
Een (vrijwel) volledige lijst van alle literaire bronnen, met verwijzing naar recente edities, staat op pp.49-102 van:
A.L.F. Rivet & C. Smith, The place-names of Roman Britain, Londen 1979Een min of meer identieke oudere lijst, in veel opzichten makkelijker te hanteren, in:
T.D. Hardy, ‘Descriptive catalogue of materials relating to the history of
Great Britain and Ireland (to 1327)’, Rolls series 26, deel I,1 (Londen
1862) cxvi-cxxxiiPas op: pagina’s cxvii en cxxvii kunnen omgewisseld zijn. De teksten staan handig bijeen op pp.i-clxxiii van:
H. Petrie & J. Sharpe, Monumenta historica britannica, deel 1, Londen
1848Helaas alleen bij de Griekse teksten een Engelse vertaling; wel nuttige, uitvoerige indices. Veel teksten, zij het wederom onvertaald, ook in:
T.S. Cayzer, Britannia, a collection of the principal passages in Latin
authors that refer to this island, Londen 1878Onvertaalde teksten (en inscripties), maar wel voorzien van commentaar in:
R.W. Moore, The Romans in Britain, a selection of Latin texts, Londen
1938; 1954. J.C. Mann, The northern frontier in Britain from Hadrian to Honorius: literary
and epigraphic sources, Newcastle 1969Teksten met vertaling in:
J.C. Mann & R.G. Penman, The literary sources for Roman Britain, Londen
1977 (Lactor 11)Zie verder voor vertaalde teksten de bundel van Ireland en het boek van Brodersen, bovengenoemd onder 2.1.
terug naar de inhoudsopgave
3 Hulpmiddelen
3.1 Prosopografie
Algemeen:
A. Birley, The people of Roman Britain, Londen 1980Romeins bestuur:
A. Birley, The Fasti of Roman Britain, Oxford 1981
terug naar de inhoudsopgave
3.2 Kaartmateriaal
Bovenal het volgende recente werk, met een veelheid gespecialiseerde kaarten op alle mogelijke gebied, met uitvoerige toelichtende tekst:
B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain, Oxford 1990,
herdrukken Oxford 2001, 2004Puur een kaart bieden de volgende publicaties van de Ordnance Survey:
Map of Roman Britain, Southampton 1979,
1994 (herziene 4de editie)De 5de editie van 2001, onder de titel Historic map and guide of Roman Britain, is minder bruikbaar en meer op de dagtoerist toegesneden.
Hadrian’s Wall, Southampton
1975 Antonine Wall, Southampton
1972
terug naar de inhoudsopgave
3.3 Handboeken
Uitgebreid tot zeer uitgebreid:
P. Salway, Roman Britain, Oxford 1981 (Oxford History of England, deel
I,1) P. Salway, A history of Roman Britain, Oxford 2001 J.N.L. Myres, The English settlements, Oxford 1986 (Oxford History
of England, deel I,2)Beknoptere, vlot leesbare overzichten:
I.A. Richmond, Roman Britain, Harmondsworth 1963² (Pelican history
of England, deel 1) M.S. Todd, Roman Britain 55 BC-AD 400. The province beyond the Ocean,
Londen 1981 (Fontana History of England) T.W. Potter & C. Johns, Roman Britain, Londen 1992,
nieuwe paperback uitgave Londen 2002 D. Schotter, Roman Britain, 2004 P. Salway, The Oxford illustrated history of Roman Britain, Oxford
1993 P. Salway, Roman Britain: a very short introduction, Oxford
2000 P. Salway (ed), The Roman era. The British Isles: 55 BC – AD 410,
Oxford 2002 (The Short Oxford History of the British Isles)
S. Hill & S. Ireland, Roman Britain, Londen 1996Uitvoeriger en sterk archeologisch gericht zijn:
S.S. Frere, Britannia. A history of Roman Britain, Londen 1987³ J.S. Wacher, Roman Britain, Londen 1978 J. Wacher, The coming of Rome, Londen 1979 S. Johnson, Later Roman Britain, Londen 1980Een recente bundeling van overzichtsartikelen:
M.S. Todd (ed), A companion to Roman Britain,
Oxford 2003
terug naar de inhoudsopgave
4 Literatuur over specifieke thema’s
4.1 Invasie, verovering en consolidatie
Algemeen over de situatie vóór de komst van de Romeinen:
B.W. Cunliff, Iron Age communities in Britain: an account of England, Scotland
and Wales from the seventh century BC until the Roman conquest, Londen 1991 B.W. Cunliff, Iron Age
Britain, Londen 1995Vergelijk Cunliffe’s zeer breed opgezette (en prachtig geïllustreerde) boek:
B.W. Cunliff, Facing the Ocean: the Atlantic and its
peoples 8000 BC – AD 1500, New York 2001Meer specifiek over de Britse eilanden, maar ook voor de lange termijn:
F.M.M. Pryor, Britain BC. Life in Britain and Ireland before the Romans,
Londen 2003Over de verschillende Romeinse invasies:
B.C. Burnham & H.B. Johnson (edd), Invasion and response. The case of Roman
Britain, Oxford 1979 (BAR BS 73)Specifiek over Caesars bemoeienis met de Britse eilanden en de nasleep daarvan:
C.F.C. Hawkes, ‘Britain and Julius Caesar’, Proceedings
of the British Academy 63 (1977) 125-192 P.B. Ellis, Caesar’s invasion of Britain, Londen 1978 C.E. Stevens, ‘Britain between the invasions (BC 54—AD 43),
a study in ancient diplomacy’, in: W.F. Grimes (ed), Aspects of archaeology in Britain and beyond
(Londen 1951) 332-344Over de verovering onder keizer Claudius:
D.R. Dudley & G. Webster, The Roman conquest of Britain, Londen 1965 G. Webster, The Roman invasion of Britain, Londen 1993² G. Webster, Rome against Caractacus: the Roman campaigns in Britain, AD
48—58, Londen 1993²Zeer militair-strategisch gericht:
J. Peddie, Invasion. The Roman invasion of Britain in the year AD 43 and the events leading to their occupation of the West Country, Gloucester 1987
Over de consolidatie van de Romeinse macht:
M. Millett, The romanization of Britain. An essay in archaeological interpretation,
Cambridge 1990 G. Webster, Boudica: the British revolt against Rome AD 60, Londen
1993 A.R. Burn, Agricola and Roman Britain, Londen 1953 G. Webster (ed), Fortress into city: the development of Roman Britain,
Londen 1988
terug naar de inhoudsopgave
4.2 Late Oudheid en vroege middeleeuwen
Zie het handboek van Myres, hierboven onder 3.3, en vooral ook de volgende titel:
K.R. Dark, Britain and the end of the Roman Empire, Stroud 2000Van belang voor de beoordeling van de bronnen is:
D.N. Dumville, ‘Sub-Roman Britain: history and legend’, History 62
(1977) 173-Een kleine selectie uit de onafzienbare literatuur:
L. Alcock, Arthur’s Britain. History and archaeology AD 367—634, Londen
1972 C.J. Arnold, Roman Britain to Saxon England, Beckenham 1984 N. Higham, Rome, Britain and the Anglo-Saxons, Londen 1992 P.J. Casey (ed), The End of Roman Britain, Oxford 1979 (BAR BS 71) A.S.E. Cleary, The Ending of Roman Britain, Göteborg 1988, Londen
1990 K.R. Dark, Civitas to kingdom: British political continuity
300—800,
Londen 1994 M.E. Jones, The end of Roman Britain, Ithaca, NY 1996
terug naar de inhoudsopgave
4.3 Nederzettingen
A.L.F. Rivet, Town and country in Roman Britain, Londen 1964 C. Thomas (ed), Rural settlement in Roman Britain, Londen 1966 R. Hanley, Villages in Roman Britain, 1987 J.S. Wacher (ed), The civitas capitals of Roman Britain, Leicester
1966 W. Rodwell & T. Rowley (edd), Small towns of Roman Britain, Oxford
1975 (BAR BS 15) Burnham, B. & J. Wacher, The ‘small towns’ of Roman Britain, Londen
1990 J.S. Wacher, The towns of Roman Britain, Londen 1974, 1995²
terug naar de inhoudsopgave
4.4 Hadrian’s Wall en de Antonine Wall
Over de Romeinse aanwezigheid in het noorden van de Britse eilanden in het algemeen:
D.J. Breeze, The northern fontiers of Roman Britain, Londen 1993 S.N. Miller (ed), The Roman occupation of South-west Scotland, Glasgow
1952 T.W. Potter, The Romans in North-west England, Kendal 1979Over de Muur van Hadrianus zijn basisgegevens en ontelbare literatuurverwijzingen te vinden in:
E. Birley, Research on Hadrian’s wall, Kendal 1961met een overzicht van alle onderzoek pre-1960, en
D.J. Breeze & B. Dobson, Hadrian’s Wall, Londen 1976, Harmondsworth
1987³ J.C. Bruce, Handbook to the Roman Wall, ed. by C.M. Daniels, Newcastle
197813Over de Antonine Wall en het gebied tussen beide muren:
W.S. Hanson & G.S. Maxwell, Rome’s North-west frontier: the Antonine Wall,
Edinburgh 1986Enkele specifieke thema’s inzake de Muur:
M. Hassall, ‘The date of the rebuilding of Hadrian’s turf wall in stone’,
Britannia 15 (1984) 242-244 B. Dobson & D.J. Breeze, The army of Hadrian’s Wall, Newcastle 1973 P. Salway, The frontier people of Roman Britain, Cambridge 1965 T. Blagg & A. King (edd), Military and civilian in Roman Britain: cultural
relations in a frontier province, Oxford 1984 R.E. Birley, Civilians on the Roman frontier, Newcastle 1973
A.R. Birley, Garrison life at Vindolanda: a band of brothers,
Stroud 2002
terug naar de inhoudsopgave
4.5 Leger en bestuur
Zie voor het leger aan de Muur van Hadrianus de bovengenoemde titels. Meer algemeen:
B. Dobson & J.C. Mann, ‘The Roman army in Britain and Britains in the Roman
army’, Britannia 4 (1973) 191-205 E. Birley, Roman Britain and the Roman army, Kendal 1953 D.J. Breeze & Brian Dobson, Roman officers and frontiers, Stuttgart
1993 (Mavors Bd 10)Zie vooral ook de verzamelde artikelen van J.C. Mann in:
J.C. Mann (ed), Britain and the Roman empire, Londen 1996Zie voor bestuurders bovenal de Fasti van Birley, hierboven onder 3.1, en
A.R. Birley, ‘The Roman governors of Britain’, Epigrafische Studien
4 (1967) 71-7 E. Birley, ‘Senators in the emperors’ service’, Proceedings of the British
Academy 39 (1953) 197-214 D. Braund, Ruling Roman Britain. Kings, queens, governors and emperors from
Julius Caesar to Agricola, Londen 1996Meer in het algemeen over het bestuur:
E. Birley, ‘Law in Roman Britain’, in: Aufstieg und Niedergang der Römischen
Welt 2.13 (Berlin 1980) 609-625Aan de inheemse stammen is een serie gewijd, Peoples of Roman Britain, met daarin delen als:
M. Todd, The Coritani, Londen 1973 B.W. Cunliffe, The Regni, Londen 1973
terug naar de inhoudsopgave van de bibliografie
4.6 Economie
Zie vooral de handboek-literatuur, onder 3.3. Over de handel tussen Britannia en het continent:
J. Du Plat Taylor & H. Cleere, Roman shipping and trade: Britain and
the Rhine provinces, Londen 1978 (CBA research report 24) G. Milne, The port of Roman Londen, Londen 1985 P. Stuart & J.E. Bogaers, Deae Nehalenniae, Middelburg
1971 P. Stuart & J.E. Bogaers, Nehalennia. Römische Steindenkmäler
aus der Oosterschelde bei Domburg, Leiden 2001 M. Riedel, Köln, ein römisches Wirtschaftszentrum,
Keulen 1982 Krier, J., Die Treverer ausserhalb ihrer Civitas, Trier 1981 K.R. Dark (ed), External contacts and the economy of late-Roman and post-Roman
Britain, Londen 1996 (Studies in Celtic history vol.16)
terug naar de inhoudsopgave van de bibliografie
4.7 Religie
De Keltische achtergrond:
A. Ross, Pagan Celtic Britain, Londen 1974 (=1967) S. Piggott, The druids, Londen 1968 N.K. Chadwick, The druids, Cardiff 1966 G. Wait, Ritual and religion in Iron Age Britain, Oxford 1985 M. Green, Symbol and image in Celtic religious art, Londen 1989 R. Hutton, The pagan religions of the ancient British Isles. Their nature
and legacy, Oxford 1993 M. Green, The gods of the Celts, Stroud 1993Het specifieke thema van de veenlijken als mogelijke mensenoffers:
I.M. Stead, J.B. Bourke & Don Brothwell (edd), Lindow man: the body
in the bog, Londen 1986 M. Green, Dying for the gods. Human sacrifice in Iron Age and Roman
Europe, Stroud 2001Over het geromaniseerde Engeland:
E.R. Birley, ‘The deities of Roman Britain’, in: Aufstieg und Niedergang
der Römischen Welt 2.18.1 (1986) 3-112 M. Henig, Religion in Roman Britain, Londen
1995² E. & J.R. Harris, The oriental cults of Roman Britain, Leiden 1965 W. Rodwell (ed), Temples, churches and religion: recent research in Roman
Britain, 1980 (BAR BS 77) G.L. Irby-Massie, Military religion in Roman Britain, Leiden 1999
Christendom:
M.W. Barley & R.P.C. Hanson (edd), Christianity in Britain 300-700,
Leicester 1968
C. Thomas, Christianity in Roman Britain to AD 500, Londen 1981
S.M. Pearce (ed), The early church in Western Britain and Ireland,
Oxford 1982
C. Thomas, Britain and Ireland in early Christian times, AD 400-800,
Londen 1971
D. Watts, Christians and pagans in Roman Britain, Londen 1991
C.F. Mawer, Evidence for Christianity in Roman Britain: the small finds,
Oxford 1995 (BAR BS 243)
D. Watts, Religion in late Roman Britain: forces of change, Londen 1998
terug naar de inhoudsopgave van de bibliografie