TRANS OCEANUM
Aan de overkant van het grote water: de Romeinse provincie Britannia

Hoorcollege BA / SD Geschiedenis
GB2HCOG1
collegejaar 2004-2005

 

Nadere gegevens

Docent:	Dr. F.G. Naerebout
Omvang:	4 ECTS. Het is mogelijk de omvang van dit college uit te breiden tot 8 ECTS. Dit college wordt tevens aangeboden als onderdeel van het oude doctoraal-programma (SD), voor 8,6 ECTS. Voor studenten klassieke talen is dit college 8,6 ECTS indien gevolgd als onderdeel van het oude doctoraalprogramma, en 1,4 ECTS als onderdeel van het bachelorprogramma (te combineren met een methodeblok Oude Geschiedenis tot in totaal 4 ECTS). Snapt u het ook niet meer? Vraag uw docent!
Niveau:	300
Periode:	1ste semester
Rooster:	13 woensdagen 11.00-13.00 uur, van 15 september t/m 1 december 2004; indeling: zie onder
Ook te volgen als:	Keuzevak; A la Carte; Contract
Voertaal:	Nederlands
Toetsing:	Schriftelijk tentamen op 12 januari 2005 11.00-13.00, zalen 1175/003+1175/028. De tentamenstof: zie onderaan deze pagina. Vragen, problemen? Stuur een email. Aanmelden voor het tentamen via U-Twist
Website:	Het college wordt ondersteund door een website die naast deze pagina uit nog drie onderdelen bestaat: 1 bibliografie; 2 een selectie inscripties; 3 een selectie literaire bronnen.

 

Beschrijving van de inhoud

In dit hoorcollege staat Britannia centraal, de overzeese provincie in het noordwesten van het Romeinse rijk bestaande uit Engeland, Wales en een stukje Schotland. Na enige diplomatieke contacten en twee kleine invallen door Gaius Julius Caesar in 55 en 54 v.C. werd de verovering van de Britse eilanden serieus aangepakt vanaf 43 n.C., onder keizer Claudius. Er volgde een moeizame strijd die meer dan veertig jaar vergde, en toen bleef Schotland uiteindelijk toch nog grotendeels buiten het rijk, en de noordgrens een permanent probleem. Engeland en Wales waren echter geheel gepacificeerd en behoorden ruim drie eeuwen tot de Romeinse wereld. Ze delen dan ook in de ontwikkelingen zoals die zich in het rijk voltrekken, maar hebben ook een eigen gezicht. In het college wordt aandacht geschonken aan de Romeinse verovering en aan het sociale, economische en religieuze leven in deze zeer grondig bestudeerde provincie. Het college wordt ook een zwerftocht langs velerlei soorten bronnenmateriaal, van literaire verslagen als de biografie die de historicus Tacitus wijdde aan zijn schoonvader Agricola, pacificator van Wales en Noord-Engeland, via inscripties, waaronder de waarlijk unieke resten van het archief van een Romeinse legerplaats of de Leidse schat aan zogeheten altaren voor de godin Nehalennia, stenen monumenten die schippers aan haar wijdden uit dank voor ondermeer een behouden vaart tussen de Scheldemonding en de Britse eilanden, tot en met archeologisch materiaal zoals het goedbewaarde Romeinse wegennet.

 

Indeling van de onderwerpen per college:

1 15-09 Kennismaking met het onderwerp. Achtergronden, chronologie en bronnen

2 22-09 Aan de voeten van Caesar. Het pre-Romeinse Britannië en de eerste contacten met Rome

3 29-09 Britannia perdomita. Verovering en consolidatie

4 06-10 “Om de barbaren van de Romeinen te scheiden”. De noordgrens: de muren van Hadrianus en van Antoninus

5 13-10 Band of brothers. Het Romeinse leger in Britannia. Met bijzondere aandacht voor de teksten gevonden te Vindolanda

6 20-10 Druïden en mensenoffers. De inheemse, ‘Keltische’ religie

7 27-10 “Memo aan Mercurius”. Import-religie en mengvormen; Met bijzondere aandacht voor de defixiones, vervloekingsteksten

8 03-11 “En dat noemen ze dan ‘cultuur’...” De ‘Romanisering’ van Britannia: taal, kunst, cultuur

9 10-11 Urbanitas. Een netwerk van nederzettingen verbonden door een wegenstelsel

10 17-11 “Vanwege de veilige overkomst van de koopwaar”. De economie van Britannia; met bijzondere aandacht voor de handelscontacten met het continent

11 24-11 “Of heiden of chisten”. Het christendom in Britannia en de christelijke erfenis

12 01-12 “Enta geweorc”. Het einde van Britannia en ‘Angelsaksisch’ Engeland

 

 

De tentamenstof voor historici (en anderen, uitgezonderd classici) is:
(dit is een uitbreiding met meerdere alternatieven van de gegevens in de studiegidsen)

• bij een tentamen ter grootte van 4 ECTS:
  • 1) de collegestof
    EN
  • 2) de volgende literatuur:
    • Mogelijkheid 1:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001; ISBN 1842170678)
        EN
      • T.W. Potter & C. Johns, Roman Britain (Londen: British Museum Press 2002; pb ISBN 0714127744)
    • Mogelijkheid 2:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001)
        EN
      • P. Salway (ed), The Roman Era. The British Isles: 55 BC—AD 410 (Short Oxford History of the British Isles) (Oxford: Oxford University Press 2002; pb ISBN 0198731949)
    • Mogelijkheid 3:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001)
        EN
      • P. Salway, A history of Roman Britain (Oxford: Oxford University Press 2001; pb ISBN 01942853384): hieruit de hoofdstukken 1, 2, 3, 18, 19, 20, 21 en 22
• bij een tentamen ter grootte van 8 of 8,6 ECTS:
  • 1) de collegestof
    EN
  • 2) de volgende literatuur:
    • Mogelijkheid 1:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001)
        EN
      • P. Salway, A history of Roman Britain (Oxford: Oxford University Press 2001)
    • Mogelijkheid 2:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001; ISBN 1842170678)
        EN
      • T.W. Potter & C. Johns, Roman Britain (Londen: British Museum Press 2002; pb ISBN 0714127744)
        EN
      • P. Salway (ed), The Roman Era. The British Isles: 55 BC—AD 410 (Short Oxford History of the British Isles) (Oxford: Oxford University Press 2002; pb ISBN 0198731949)

De tentamenstof voor classici is:
(dit is een uitbreiding van en aanvulling op de deels foutieve en onduidelijke gegevens in de studiegidsen — die gidsen geheel buiten verantwoordelijkheid van ondergetekende)

• bij een tentamen ter grootte van 1,4 ECTS:
  • alleen de collegestof
• bij een tentamen ter grootte van 8,6 ECTS:
  • 1) de collegestof
    EN
  • 2) de volgende literatuur:
    • Mogelijkheid 1:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001)
        EN
      • P. Salway, A history of Roman Britain (Oxford: Oxford University Press 2001)
    • Mogelijkheid 2:
      • B. Jones & D. Mattingly, An atlas of Roman Britain (Oxford: Oxbow Books 2001)
        EN
      • T.W. Potter & C. Johns, Roman Britain (Londen: British Museum Press 2002)
        EN
      • P. Salway (ed), The Roman Era. The British Isles: 55 BC—AD 410 (Short Oxford History of the British Isles) (Oxford: Oxford University Press 2002)

NB 1: Meer lezen over Britannia? Zie de bibliografie op deze website. 
NB 2: Een kanttekening bij de Atlas van Jones en Mattingly: deze Atlas is verkrijgbaar bij Burgersdijk & Niermans, hoek Kloksteeg/Nieuwstraat. Het was niet de bedoeling van de docent een boek met een zo forse prijs voor te schrijven: aanvankelijk was het boek zelfs voor een opruimingsprijsje beschikbaar. Helaas raakte het uitverkocht en zitten we nu met een prijzige herdruk. In geval van nood: samen doen, of in de bibliotheek raadplegen (het boek staat in de studiezaal van de KB in Den Haag, bij de historische atlassen).