Griekse religie

BASISINFORMATIE:

ECTS: het Blok M&T vormt samen met het hoorcollege Oude Geschiedenis een studieonderdeel van 5 ECTS
Rooster: klik hier. !
Omvang van het werkstuk: een werkstuk bevat ca 3500 woorden (voorblad, eventueel voorwoord, inhoudsopgave, literatuurlijst en ander bijwerk NIET meegeteld; inleiding, conclusie en voetnoten tellen wel mee).
Literatuur: referaten en werkstuk zijn op basis van 150 pagina’s literatuur (zie onderwerpen). In de literatuur moeten twee componenten vertegenwoordigd zijn: 1 algemene achtergrondliteratuur en naslagwerken; 2 literatuur inzake het specifieke onderwerp (nadere toelichting op college).
Samenwerken: in principe heeft ieder een eigen onderwerp, maar het is mogelijk om (op verzoek) met twee of meer mensen aan hetzelfde onderwerp te werken. In dat geval werkt men ook werkelijk samen en produceert men een werkstuk van twee- of meermalen 3500 woorden, waarbij duidelijk is aangegeven wie voor wat verantwoordelijk is.
Eerste hulp bij ongelukken: als er problemen of nijpende vragen zijn, stuur dan een email naar f.g.naerebout@hum.leidenuniv.nl. Indien het gaat om problemen met de verkrijgbaarheid van literatuur, reageer dan zo snel mogelijk. Indien je het werkstuk NIET OP TIJD kunt inleveren, neem dan contact op met het eigen studiecoördinaat, waar wordt beoordeeld of je voor dispensatie in aanmerking komt.
NB: gebruik als onderwerpsregel in alle email: M&T OG 2009 [je naam] !

ONDERWERPEN:

Referaat/werkstuk 1: Minoïsche en Myceense wortels van de Griekse religie, en oriëntaalse invloed in de archaïsche tijd Carly Bakker & Stéphanie van der Pas
W. Burkert, Greek religion (Londen 1985) (pp.10-54)
B.C. Dietrich, The origins of Greek religion (Berlijn 1974) (reprint Bristol 2004) (pp.191-289)
B.C. Dietrich, Tradition in Greek religion (Berlijn 1986) (pp.41-86)
W. Burkert, Die Griechen und der Orient. Von Homer bis zu den Magiern, München 2003 (gedeeltelijk)

Referaat/werkstuk 2: Athene in de klassieke periode: de polis en het volk
W. Burkert, ‘Athenian cults and festivals’ in: Cambridge Ancient History, deel 5 (Cambridge 1992) 245-267
E. Simon, Festivals of Attica: an archaeological commentary (Madison 1983) (108 pp)
J.D. Mikalson, Athenian popular religion (Chapel Hill 1983) (118 pp)
R. Parker, Polytheism and society at Athens (Oxford 2005) (gedeeltelijk)

Referaat/werkstuk 3: Veranderingen in de hellenistische periode, in het bijzonder de henotheïstische tendensen
H.S. Versnel, ‘Religieuze stromingen in het Hellenisme’, Lampas 21 (1988) 111-136
D. Potter, ‘Hellenistic Religion’, in: A. Erskine (ed), A companion to the Hellenistic world (Oxford 2003) 407-430
F.G. Naerebout, ‘Priene en het Panionion. Religie in hellenistisch Klein-Azië’, Hermeneus 66 (1994) 117-124
H.W. Pleket, ‘Religious history as the history of mentality: the “believer” as servant of the deity in the Greek world’ in: H.S. Versnel ed., Faith, hope and worship (Leiden 1981) 152-192
H.S. Versnel, ‘Thrice once: Three Greek experiments in oneness’ in: B.N. Porter ed., One god or many? Concepts of divinity in the ancient world (s.l. 2000) 79-158
H.S. Versnel, ‘Isis, una quae est omnia. Tyrants against tyranny: Isis as a paradigm of hellenistic rulership’ in: idem, Ter Unus. Isis, Dionysos, Hermes. Three studies in henotheism (Leiden 1990) 38-95

Referaat/werkstuk 4: ‘Heidendom’ en Christendom Guus van Loon
R. MacMullen, Paganism in the Roman Empire (New Haven 1981) (137 pp)
R. MacMullen, Christianizing the Roman empire, A.D. 100-400 (New Haven 1984) (119 pp)
R.J. Lane Fox, Pagans and Christians in the Mediterranean world from the second century AD to the conversion of Constantine (Harmondsworth 1988) (pp.663-681)
P. Brown, The rise of western Christendom. Triumph and diversity AD 200-1000 AD (Oxford 2002²) (gedeeltelijk)

Referaat/werkstuk 5: Goden en heroën, beeld en beeldenstorm Rosemarijn Verdenius
W. Burkert, Greek religion (Londen 1985) (pp.119-189)
J.N. Bremmer, Greek religion (Oxford 1994) (pp.11-26)
H.S. Versnel, ‘What did ancient man see when he saw a god? Some reflections on greco-roman epiphany’ in: D. van der Plas ed., Effigies dei. Essays on the history of religions (Leiden 1987) 42-55
E. Kearns, ‘Between gods and man: status and function of heroes and their sanctuaries’ in: A. Schachter ed., Le sanctuaire grec (Vandoeuvres-Genève 1992) 65-107
W.D. Furley, Andokides and the Herms. A study of crisis in 5th century Athenian religion (Londen 1996) (pp.1-48)

Referaat/werkstuk 6: Heiligdommen
R.A. Tomlinson, Greek sanctuaries (Londen 1976) (pp.11-48)
W. Burkert, Greek religion (Londen 1985) (pp.55-118)
W. Burkert, ‘The meaning and function of the temple in classical Greece’ in: M.V. Fox ed.,Temple in society (Winona Lake 1988) 27-48
F.G. Naerebout, ‘“Na het eten van kaas een dagje wachten”. Territorialiteit in de Griekse religie’, Lampas 37 (2004) 309-325
P.E. Corbett, ‘Greek temples and Greek worshippers: the literary and archaeological evidence’, Bulletin of the Institute of Classical Studies 17 (1970) 149-158
J.E. Stambaugh, ‘The functions of Roman temples’, Aufstieg und Niedergang der römischen Welt II.16.1 (Berlijn 1978) 554-608

Referaat/werkstuk 7: Priesters en ander personeel
M. Beard & J. North ed., Pagan priests, Religion and power in the ancient world (Londen 1990) (pp.17-91)
R.S.J. Garland, ‘Religious authority in archaic and classical Athens’, Annual of the British School at Athens 79 (1984) 75-123
R. Parker, Athenian religion: a history (Oxford 1996) (pp.56-66, 124-130)
J.B. Connelly, Portrait of a priestess. Women and ritual in ancient Greece (Princeton 2007)

Referaat/werkstuk 8: Religie en politiek Wiebe Koek
M.P. Nilsson, Cults, myths, oracles, and politics in ancient Greece (Lund 1951) (179 pp)
W.R. Connor, ‘Tribes, festivals and processions: civic ceremonial and political manipulation in archaic Greece’, Journal of Hellenic Studies 107 (1987) 40-50
W.R. Connor, ‘“Sacred” and “secular”. Hiera kai hosia and the classical Athenian concept of the state’, Ancient Society 19 (1988) 161-188
S. Goldhill, ‘The Great Dionysia and civic ideology’ in: J.J. Winkler & F.I. Zeitlin ed., Nothing to do with Dionysos? Athenian drama in its social context Princeton 1990) 97-129

Referaat/werkstuk 9: Heersercultus Vivian Baan
H.S. Versnel, ‘Heersercultus in Griekenland’, Lampas 7 (1974) 129-155
L. Koenen, ‘The Ptolemaic king as a religious figure’ in: A.W. Bulloch, E.S. Gruen, A.A. Long & A.W. Stuart ed., Images and ideologies. Self-definition in the Hellenistic world (Berkeley 1993) 25-115
A. Chaniotis, ‘The divinity of Hellenistic rulers’, in: A. Erskine (ed), A companion to the Hellenistic world (Oxford 2003) 431-445
S.R.F. Price, Rituals and power. The Roman imperial cult in Asia Minor (Cambridge 1984) (pp.1-132, 234-248)

Referaat/werkstuk 10: Religie en economie, cultus en publiek
F.G. Naerebout, ‘Emporikon to pragma. Feest en economie in de antiek-Griekse wereld’, Leidschrift 16.2 (2001) 23-40
F.G. Naerebout, Attractive performances. Ancient Greek dance, three preliminary studies, Amsterdam 1997) (pp.344-375)
L. de Ligt & P.W. de Neeve, ‘Ancient periodic markets: festivals and fairs’, Athenaeum NS 66 (1988) 391-416
L. de Ligt, Fairs and markets in the Roman empire. Economic and social aspects of periodic trade in a pre-industrial society (Amsterdam 1993) (pp.225-234)
O.M. van Nijf, The civic world of professional associations in the Greek cities of the Roman Empire (Amsterdam 1997) (pp.131-146)
T. Linders & B. Alroth ed., Economics of cult in the ancient Greek world (Uppsala 1992) (pp.9-20, 25-40, 84-99)
J. Salmon, ‘Temples the measure of men: public building in the Greek economy’ in: D.J. Mattingly & J. Salmon ed., Economies beyond agriculture in the classical world (Londen 2001) 195-208
J.K. Davies, ‘Rebuilding a temple. The economic effects of piety’ in: D.J. Mattingly & J. Salmon ed., Economies beyond agriculture in the classical world (Londen 2001) 209-229

Referaat/werkstuk 11: Mysterieculten
W. Burkert, Greek religion (Londen 1985) (pp.276-304)
W. Burkert, The ancient mystery cults (Cambridge, Mass 1987) (114 pp)
G.E. Mylonas, Eleusis and the Eleusinian Mysteries (Princeton 1961) (pp.224-316)
R. Parker, Polytheism and society at Athens (Oxford 2005) (pp.327-368)

Referaat/werkstuk 12: Vrouwenfeesten, met name voor de godin Artemis Janneke Veltkamp & Nikky van Triet
J.N. Bremmer, Greek religion (Oxford 1994) (pp.69-83)
H. King, ‘Bound to bleed: Artemis and Greek women’ in: A. Cameron & A. Kuhrt ed., Images of women in Antiquity (Londen 1983) 109-127
C. Sourvinou-Inwood, ‘Altar with palm-trees, palm-trees and parthenoi’, Bulletin of the Institute of Classical Studies 32 (1985) 125-146 = eadem, Greek culture. Texts and images, rituals and myths (Oxford 1991) 99-143
C. Sourvinou-Inwood, Studies in girls’ transitions. Aspects of the Arkteia and age representation in Attic iconography (Athene 1988) (pp.15-66, 111-152)
C. Sourvinou-Inwood, ‘Ancient rites and modern constructs: on the Brauronian Bears again’, Bulletin of the Institute of Classical Studies 37 (1990) 1-14
L. Kahil, ‘Mythological repertoire of Brauron’ in: W.G. Moon ed., Ancient Greek art and iconography (Madison 1983) 231-244
R. Osborne, Demos: the discovery of classical Attika (Cambridge 1985) (pp.154-182)

Referaat/werkstuk 13: Extatische religie: maenadisme Linda Vermaas
M. Dillon, Girls and women in classical Greek religion (Londen 2002) (pp.107-208)
J.N. Bremmer, ‘Greek maenadism reconsidered’, Zeitschrift für Papyrologie und Epigrafik 55 (1984) 267-286
E.R. Dodds, ‘Maenadism in the Bacchae’, Harvard Theological Review 33 (1940) 155-176 (alleen deel 2: pp 167-176 = E.R. Dodds, The Greeks and the irrational (Boston 1957) 270-282)
R.S. Kraemer, ‘Ecstasy and possession: the attraction of women to the cult of Dionysos’, Harvard Theological Review 72 (1979) 55-80
A. Henrichs, ‘Greek maenadism from Olympias to Messalina’, Harvard Studies in Classical Philology 82 (1978) 121-160
A. Henrichs, ‘Changing Dionysiac identities’ in: B.F. Meyer & E.P. Sanders ed., Jewish and Christian self-definition. Vol.3: self-definition in the Graeco-Roman world (Londen 1982) 137-160

Referaat/werkstuk 14: Offers I
M.H. Jameson, ‘Sacrifice and ritual: Greece’ in: M. Grant & R. Kitzinger ed., Civilization of the ancient Mediterranean, Greece and Rome, deel 2 (New York 1988) 959-979
F.T. van Straten, Hiera kala. Images of animal sacrifice in archaic and classical Greece (Leiden 1995) (hoofdstuk 5, en verder naar keuze)
F.T. van Straten, ‘The God’s portion in Greek sacrificial representations: is the tail doing nicely?’ in: R. Hägg, N. Marinatos & G.C. Nordquist ed., Early Greek cult practice (Stockholm 1988) 51-67
M.H. Jameson, ‘Sacrifice and animal husbandry in Classical Greece’ in: C.R. Whittaker ed., Pastoral economies in Classical Antiquity (Cambridge 1988) 87-119

Referaat/werkstuk 15: Offer II
F. Graf, ‘What is new about Greek sacrifice?’ in: H.F.J. Horstmanshoff et al. ed., Kykeon. Studies in honour of H.S. Versnel (Leiden 2002) 113-126
W. Burkert, Anthropologie des religiösen Opfers. Die Sakralisierung der Gewalt (München 1983) (58 pp)
W. Burkert, ‘The problem of ritual killing’ in: R.G. Hamerton-Kelly ed., Violent origins (Stanford 1987) 149-176 (& discussie) (pp. 177-188)
W. Burkert, Homo necans (Berlijn 1997) (gedeeltelijk)

Referaat/werkstuk 16: Wijgeschenken
F.T. van Straten, ‘Gifts for the gods’ in: H.S. Versnel ed., Faith, hope and worship (Leiden 1981) 65-104
F.T. van Straten, ‘Votives and votaries in Greek sanctuaries’ in: A. Schachter ed., Le sanctuaire grec (Vandoeuvres-Genève 1992) 247-290
H. Kyrieleis, ‘Offerings of the common man in the Heraion at Samos in: R. Hägg, N. Marinatos & G.C. Nordquist ed., Early Greek cult practice (Stockholm 1988) 215-221
W.H.D. Rouse, Greek votive offerings. An essay in the history of Greek religion (Cambridge 1902) (pp. 318-393, en selectie uit het overige materiaal)

Referaat/werkstuk 17: Dans Tessa Steeman
S.H. Lonsdale, Dance and ritual play in Greek religion (Baltimore 1993) (pp.111-233)
F.G. Naerebout, ‘Mobiliseren en communiceren. Dans in het oude Griekenland’, Tijdschrift voor Geschiedenis 109 (1996) 361-375
F.G. Naerebout, ‘Moving events. Dance at public events in the ancient Greek world: thinking through its implications’ in: E. Stavrianopoulou (ed), Ritual and communication in the Graeco-Roman world = Kernos Suppl 16 (Luik 2006) 37-67
C. Calame, Choruses of young women in ancient Greece. Their morphology, religious role, and social functions (Londen 1997) (pp.89-206)

Referaat/werkstuk 18: Sportwedstrijden Anand James
M. Golden, Sport and society in ancient Greece (Cambridge 1998) (175 pp)
D. Sansone, Greek athletics and the genesis of sport (Berkeley 1988) (pp.75-130)
D.G. Kyle, Athletics in ancient Athens (Leiden 1987) (pp.32-55)
T.F. Scanlon, Eros and Greek athletics (Oxford 2002) (pp.25-39)
F.G. Naerebout, ‘Spending energy in ancient Greek religion’, Kodai 13/14 (2003-2004) 9-18

Referaat/werkstuk 19: Orakels
H.W. Parke, Greek oracles (Londen 1967) (153 pp)
V. Rosenberger, Griechische Orakel. Eine Kulturgeschichte (Darmstadt 2001) (205 pp)
R. Parker, ‘Greek states and oracles’, in: P.A. Cartledge & F.D. Harvey ed., Crux, Festschrift G.E.M. de Ste. Croix (Exeter 1985) 298-326 (= R. Buxton ed., Oxford readings in Greek religion (Oxford 2000) 13-37)
M.P. Nilsson, Cults, myths, oracles, and politics in ancient Greece, Lund 1951

Referaat/werkstuk 20: Orakels II
V. Rosenberger, Griechische Orakel. Eine Kulturgeschichte (Darmstadt 2001) (gedeeltelijk)
J. Fontenrose, The Delpic Oracle (Berkeley 1978) (pp.196-232)
H. Bowden, Classical Athens and the Delphic oracle: divination and democracy, Cambridge 2004
H.W. Parke & D.E. Wormell, The Delphic oracle. The history, the oracular responses (Oxford 1956) (pp.1-48, 320-377)
S. Price, ‘Delphi and divination’ in: P.E. Easterling & J.V. Muir ed., Greek religion and society (Cambridge 1985) 128-154

Referaat/werkstuk 21: Genezing
F.T. van Straten, ‘Wondergenezingen. De genezingsinscripties van Epidaurus’ in: H.F.J. Horstmanshoff ed., Pijn en balsem, troost en smart. Pijnbeleving en pijnbestrijding in de Oudheid (Rotterdam 1994) 57-70
E.J. Edelstein & L. Edelstein, Asclepius. A collection and interpretation of the testimonies, vol. 2 (Baltimore 1998) (pp.65-213)
F. Graf, ‘Heiligtum und Ritual. Das Beispiel der griechisch-römischen Asklepieia’, in A. Schachter ed., Le sanctuaire grec (Vandoeuvres-Genève) 159-203
S.B. Aleshire, The Athenian Asklepieion. The people, their dedications, and the inventories (Amsterdam 1989) (pp.37-51)
F.T. van Straten, ‘Opgegeven door artsen?’, Hermeneus 71 (1999) 149-158

Referaat/werkstuk 22: Magie Erle Monfils
H.S. Versnel, ‘Some reflections on the relationship magic-religion’, Numen 38 (1991) 177-197
H.S. Versnel, ‘Mens en magie. Vervloekingsinscripties’, Hermeneus 55 (1983) 196-206
M.W. Dickie, Magic and magicians in the Greco-Roman world (Londen 2001) (pp.18-46, 124-141)
C.A. Faraone & D. Obbink ed., Magika hiera. Ancient Greek magic and religion (New York 1991) (artikelen 1 t/ 3 en 7 t/m 10)

Referaat/werkstuk 23: Tragedie
A.W. Pickard-Cambridge, Dithyramb, tragedy and comedy (2nd ed revised by T.B.L. Webster; Oxford 1966) (pp.60-131)
C. Sourvinou-Inwood, Tragedy and Athenian religion (Lanham, Maryland 2003) (pp.67-200)
S. Scullion, ‘“Nothing to do with Dionysus”: tragedy misconceived as ritual’, Classical Quarterly 52 (2002) 102-137
F. Graf, ‘Die kultischen Wurzeln des antiken Schauspiels’ in: G. Binder & D. Effe ed., Das antike Theater (Trier 1998) 11-32
H. Yunis, A new creed: fundamental religious beliefs in the Athenian polis and Euripidean drama (Göttingen 1988) (180 pp)
J.D. Mikalson, Honor thy gods. Popular religion in Greek tragedy (Chapel Hill 1991) (pp.17-131)

Referaat/werkstuk 24: Relikwieën
F. Pfister, Der Reliquienkult im Altertum (Giessen 1909-1912)
D. Boedecker, ‘Hero cult and politics in Herodotus: the bones of Orestes’, in: C. Dougherty & L. Kurke ed., Cultural poetics in archaic Greece: cult, performance, politics (New York 1998) 164-177
M. Fell, ‘Kimon und die Gebeine des Theseus’, Klio 86 (2004) 16-54
A. Mayor, The first fossil hunters. Palaeontology in Greek and Roman times (Princeton 2001)

Referaat/werkstuk 25: Olympische Spelen
M.I. Finley & H.W. Pleket, The Olympic Games: the first thousand years, Londen 1976
U. Sinn, Olympia. Kult, Sport und Fest in der Antike (München 2004) (112 pp)
U. Sinn, Das antike Olympia. Gotter, Spiel und Kunst (München 2004) (pp.57-173, 211-249)
M. Lämmer, ‘Die sogenannte Olympische Friede in der griechischen Antike’, Stadion 8/9 (1982/1983) 47-83

Referaat/werkstuk 26: Mythologie
F. Graf, Griechische Mythologie. Eine Einführung (München/Zürich 1987) = Greek mythology: an introduction (Baltimore 1993) (192 pp)
K. Dowden, The uses of Greek mythology, Londen 1992
E. Csapo, Theories of mythology (Oxford 2005) (gedeeltelijk, naar keuze)
D.C. Pozzi & J.M. Wickersham ed., Myth and the polis (Ithaca 1991) (gedeeltelijk, naar keuze)

Referaat/werkstuk 27: Gebed Gedine Jacobs
F.T. van Straten, ‘Did the Greeks kneel before their gods?’, Bulletin Antieke Beschaving 49 (1974) 159-189
H.S. Versnel, ‘Religious mentality in ancient prayer’ in: idem ed., Faith, hope and worship (Leiden 1981) 1-64
F. Graf, ‘Prayer in magical and religious ritual’, in C.A. Faraone & D. Obbink ed., Magika hiera. Ancient Greek magic and religion (New York 1991) 188-213
S. Pulleyn, Prayer in Greek religion (Oxford 1997) (gedeeltelijk, naar keuze)
M. Kiley ed., Prayer from Alexander to Constantine. A critical anthology, 1997
F. Chapot, Corpus de prières grecques et romaines (Turnhout 2001) (selectie)

Referaat/werkstuk 28: Mensenoffer Merel Rombout
A. Henrichs, ‘Human sacrifice in Greek religion: three case studies’ in: J. Rudhardt & Olivier Reverdin ed., Le sacrifice dans l'Antiquité (Vandoeuvres-Genève 1981) 195-235
D.D.Hughes, Human sacrifice in ancient Greece (Londen 1991) (gedeeltelijk, naar keuze)
A.R. Green, The role of human sacrifice in the Ancient Near East, 1976
M.A. Green, Dying for the gods. Human sacrifice in Iron Age and Roman Europe, Stroud 2002

Referaat/werkstuk 29: Polis en religie
E.C.L. van der Vliet, ‘Het religieuze van de politiek, en het politieke van de religie in de Griekse polis’, Groniek 35, nr. 154 (februari 2002) 35-51
C. Sourvinou-Inwood, ‘What is polis religion?’ in: O. Murray & S. Price ed., The Greek city from Homer to Alexander (Oxford 1990) 295-322 (= R. Buxton ed., Oxford readings in Greek religion (Oxford 2000) 13-37, herziene versie)
C. Sourvinou-Inwood, ‘Further aspects of polis religion’, Annali dell’Istituto Universitario Orientale di napoli, Sezione di Archeologia e Storia antica 10 (1988) 259-274 (= R. Buxton ed., Oxford readings in Greek religion (Oxford 2000) 38-55, herziene versie)
S.G. Cole, ‘Civic cult and civic identity’ in: M.H. Hansen ed., Sources for the Ancient Greek City-State. Symposium August, 24-27 1994. Acts of the Copenhagen Polis Centre vol. 2 (Kopenhagen 1995) 292-325
W. Burkert, ‘Greek poleis and civic cults: some further thoughts’ in: M.H. Hansen & K. Raaflaub ed., Studies in the Ancient Greek Polis. Papers from the Copenhagen Polis Centre 2 (Stuttgart 1995) 201-210
A. Schachter, ‘Greek deities: local and Panhellenic identities’ in: P. Flensted-Jensen ed., Further Studies in the Ancient Greek Polis. Papers from the Copenhagen Polis Centre 5 (Stuttgart 2000) 9-17
W. Burkert, ‘Die antike Stadt als Festgemeinschaft’ in: P. Hugger, W. Burkert & E. Lichtenhahn ed., Stadt und Fest. Zur Geschichte und Gegenwart europäischer Festkultur (Stuttgart 1987) 25-44

Referaat/werkstuk 30: Heiligdom en landschap Thomas Heesen
S.E. Alcock & R.G. Osborne ed., Placing the gods: sanctuaries and sacred space in ancient Greece (Oxford 1994) (270 pp)
A. Schachter, ‘Policy, cult, and the placing of Greek Sanctuaries’ in: O. Reverdin & P. Grange ed., Le sanctuaire grec (Vandoeuvres-Genève 1992) 1–57
S.G. Cole, Landscapes, gender, and ritual space: the ancient Greek experience, Berkeley 2004
K.-J. Hölkeskamp, ‘Capitol, Comitium und Forum: öffentliche Räume, sakrale Topographie und Erinnerungslandschaften der römischen Republik’, in S. Faller ed., Studien zu antiken Identitäten (Würzburg 2001) 97-132

Referaat/werkstuk 31: Processies en de Panathenaïsche processie in Athene
F. Graf, ‘Pompai in Greece. Some considerations about space and ritual in the Greek polis’ in: R. Hägg ed., The role of religion in the early Greek polis (Stockholm 1996) 55-65
J. Neils ed., Worshipping Athena. Panathenaia and the Parthenon (Madison 1996) (pp.27-77, 95-136, 177-228)
J. Boardman, Greek sculpture: the classical period. A handbook (Londen 1985) (pp.96-145)
J. Boardman, The Parthenon and its sculptures (Londen 1985) (pp.222-252)
I. Jenkins, The Parthenon frieze (Londen 1994) (pp.9-51)

Referaat/werkstuk 32: Vervloekingen Lin Limpens
H.S. Versnel, ‘Mens en magie. Vervloekingsinscripties (tabellae defixionum)’, Hermeneus 55 (1983) 196-206
K. Brodersen, ‘Briefe in die Unterwelt. Religiöse Kommunikation auf griechischen Fluchtafeln’ in: idem, Gebet und Fluch, Zeichen und Traum. Aspekte religiöser Kommunikation in der Antike (Münster 2001) 57-68
H.S. Versnel, ‘Kai ei l[oipon] tôn mer[ô]n [es]tai tou sômatos ol[o]u[... (and any other part of the entire body there may be...). An essay on anatomical curses’ in: F. Graf ed., Ansichten griechischer Rituale. Geburtstags-Symposium für Walter Burkert (Stuttgart/Leipzig 1998) 217-267
H.S. Versnel, ‘Kolasai tous hèmas toioutous hèdeôs blepontes, “Punish those who rejoice in our misery”: on curse tablets and Schadenfreude’ in: D.R. Jordan, H. Montgomery & E. Thomassen ed., The world of ancient magic: papers from the first international Samson Eitrem seminar, 1997 (Bergen 1999) 125-162
H.S. Versnel, ‘Beyond cursing: the appeal to justice in judicial prayers’ in: C.A. Faraone & D. Obbink ed., Magika hiera. Ancient Greek magic and religion (New York 1991) 6-106
H.S. Versnel, ‘The poetics of the magical charm: an essay in the power of words’ in: P. Mirecki & M. Meyer ed., Magic and ritual in the ancient world (Leiden 2002) 105-158
J.G. Gager, Curse tablets and binding spells from the ancient world, Oxford 1992 (selectie)

Referaat/werkstuk 33: Hymnen Niels van de Salm
J.M. Bremer, ‘Greek hymns’ in: H.S. Versnel ed., Faith, hope and worship (Leiden 1981) 193-215
J.M. Bremer, ‘The reciprocity of giving and thanksgiving in Greek worship’ in: C. Gill, N. Postlethwaite & R. Seaford ed., Reciprocity in ancient Greece (Oxford 1998) 127-138
W. Burkert, ‘Griechische Hymnoi’, in: idem & F. Stolz ed., Hymnen der Alten Welt in Kulturvergleich (Freiburg 1994) 9-17
W.D. Furley & J.M. Bremer, Greek hymns (Tübingen 2001) (selectie)
F. Chapot, Corpus de prières grecques et romaines (Turnhout 2001) (selectie)

Referaat/werkstuk 34: Mythe en rite
J.N. Bremmer, ‘Mythe en rite in het oude Griekenland: een overzicht van recente ontwikkelingen’, Nederlands Theologisch Tijdschrift 46 (1992) 265-276
H.S. Versnel, ‘Gelijke monniken, gelijke kappen: Myth and Ritual, oud en nieuw’, Lampas 17 (1984) 194-246
H.S. Versnel, ‘Greek myth and ritual: the case of Kronos’ in: J.N. Bremmer ed., Interpretations of Greek mythology (Londen 1987) 121-152
L. Edmunds ed., Approaches to Greek myth (Baltimore 1990) (pp.23-138 = Versnel & Brillante)
W. Burkert, ‘Jason, Hypsipyle, and new fire at Lemnos. A study in myth and ritual’, Classical Quarterly NS 20 (1970) 1-16
F. Graf, ‘Die lokrische Mädchen’, Studi Storico-Religiosi 2 (1978) 61-79

Referaat/werkstuk 35: Pelgrimage
M. Dillon, Pilgrims and pilgrimage in ancient Greece (Londen 1997)
J. Elsner & I. Rutherford ed., Pilgrimage in Graeco-Roman and early Christian antiquity. Seeing the gods (Oxford 2005)
E.D. Hunt, ‘Travel, tourism and piety in the Roman empire: a context for the beginnings of Christian pilgrimage’, Echos du Monde Classique/Classical Views 28 (1984) 391-417
G.Frank, The memory of the eyes. Pilgrimage to living saints in Christian Late Antiquity, Berkeley 2000
B. Bitton-Ashkelony, Encontering the sacred. The debate on Christian pilgrimage in Late Antiquity, Berkeley 2005

Referaat/werkstuk 36: Dromen en droomduiding Romy Groeneveld
Näf, B., Traum und Traumdeutung im Altertum (Darmstadt 2004)
Bilbija, J. & J.-J. Flinterman, ‘De markt voor mantiek: droomverklaring en andere divinatorische praktijken in de Oneirocritica van Artemidorus’, Lampas 39 (2006) 245-266
Bilbija, J. & J.-J. Flinterman, ‘Gedroomde goden: religieuze voorstellingen in de Oneirocritica van Artemidorus’, Lampas 40 (2007) 31-52
Eitrem, S., ‘Dreams and divination in magical ritual’, in: C.A. Faraone & D. Obbink (edd), Magika hiera. Ancient Greek magic and religion (New York 1991) 175-187
Horstmanshoff, H.F.J., ‘De dromen van Aelius Aristides’, Leidschrift 17 (2002) 14-28
Athanassiadi, P., ‘Dreams, theurgy and freelance divination: the testimony of Iamblichus’, Journal of Roman Studies 83 (1993) 115-130
Schaefer, D.,‘Traum und Wunderheilung im Asklepios-Kult und in der griechisch-römischen Medizin’, in: A. Karenberg & C. Leitz (edd), Heilkunde und Hochkultur I. Geburt, Seuche und Traumdeutung in den antiken Zivilisationen des Mittelmeerraumes (Munster 2000) 259-274